سرگیجه
تعریف سرگیجه:
سرگیجه حالتی است که فرد احساس میکند محیط اطرافش به دور سرش در حرکت یا چرخش است و اینکه محیط اطراف ثابت است اما خودش در حرکت یا چرخش است هچنین شامل سبکی سر،سیاهی رفتن چشم ،احساس مواج بودن،احساس سنگینی یا بی وزن بودن،عدم توانایی تمرکز و اختلال در جهت یابی بین خود و اشیاء نیز می باشد.
تعادل صرفا وابسته به سیستم تعادلی گوش نیست و درگیری های چشمی و حسی-عصبی نیز قادرند علائم عدم تعادل را ایجاد کنند.
سرگیجه خود به تنهایی بیماری نیست بلکه یکی از علائم بیماری های مختلف می باشد.
علل سرگیجه:
عللی که باعث سرگیجه می شوند چند دسته اند:
- اختلالات گوش ،خونریزی،عفونت گوش داخلی و یا ضربه به گوش.
- بیماری های قلبی عروقی:سرگیجه و سبکی سر همراه افت فشار خون وابسته به تغییر وضعیت بدن یا عدم تحمل ورزش ،وجود ناراحتی قفسه سینه و کوتاهی تنفس و تپش قلبدلایلی بر وجود مشکلات قلبی است.گاهی حملات افزایش فشار خون شدید ممکن است خود را به صورت حملات سرگیجه نشان دهد.
- میگرن :یک نوع سر درد که علائم بینایی و فلاش های نورانی به همراه سرگیجه می تواند ایجاد کند.
- قبل از شروع صرع
- ضربه مغزی و تومور مغزی
- اختلالات مخچه
- بیماری ام اس(MS)
- اختلالات دید :کاهش دید و آسیب شبکه ای یا استفاده از عینک جدید ممکن است سرگیجه ایجاد کند این علامت در افراد پیر شایع تر است
- اختلالات روانی:در این حالت سرگیجه به صورت بارز نیست و عمدتا احساس سرگیجه وجود دارد.شامل استسرس ها،اضطراب ،افسردگی و ... هستند
- داروها و سموم:آنتی بیوتیک ها مانند استپتومایسین،جنتامایسین.داروهای ضد فشار خون که موجب افت فشار وضعیتی می گردد.
- آرامبخش ها و ضد افسردگی ها و....نیز ممکن است ایجاد سرگیجه کند.
- خوردن بعضی غذاها؛حرکت سریع سر،پهلو به پهلو شدن در تختخواب،عطسه دو سرفه با صدای بلند،تغییر وضعیت و ورزش عواملی هستند که باعث بروز سرگیجه در بیماری های خاصی شده و یا باعث تشدید علائم می شوند.
- سرگیجه به دنبال خوردن غذای خاص حساسیت غذایی را مطرع می سازد.
علائم سرگیجه:
زودرس ترین علامت معمولا کاهش تدریجی در تمیز دادن صداست .سرگیجه ای که همراه دوبینی ،اختلال گفتاری ،اختلال در راه رفتن و اختلالات حسی-حرکتی دلالت بر ضایعه مرکزی(مغزی)دارد.اختلال راه رفتن در ضایعات مخچه وجود دارد.به طوری که در وضعیت چشم باز نیز قادر نیست به صورت جفت پا بایستد.
سرگیجه در بیماری گوش داخلی همراه با حرکات غیر ارادی و تکراری چشم است.به طوری که چشم ها وقتی بسته هستند سرگیجه بدتر می شود اما وقتی چشم ها باز می شوند و روی نقطه ای متمرکز می کنند حرکات غیر ارادی چشم قطع می شود.تهوع و استفراغ،کاهش شنوایی ،وزوز گوش،احساس پری گوش و ترشح چرکی از گوش به دلیل اختلالات گوش می باشد که ممکن است ایجاد سرگیجه کنند.
مدت حمله:
- سرگیجه خوش خیم:به مدت چند ثانیه
- حملات گذرای عروقی:به مدت چند دقیقه
- بیماری منیر:به مدت چند ساعت طول می کشد
التهاب ویروسی گوش داخلی چند روز بیمار را درگیر می سازد.اختلالت متابولیک،روانی،سموم و عوارض داروها علائم پایدار می دهد.
توصیه های مراقبتی هنگام بروز سرگیجه:
- مراتجعه به پزشک برای تشخیص علت سرگیجه به خصوص در صورت وجود علائم هشدار مثل اختلال حسی یا حرکتی یا تکلمی همراه با سرگیجه یا سرگیجه های خیفی و دائمی.
- استراحت افراد در اتاق آرام و خلوت و کاهش میزان نمک و ادویه جات در وعده های غذایی
- هنگام سرگیجه بنشینید یا دراز بکشید
- در مدت زمان بروز سرگیجه ،از مواردی که می توانند علائم و نشانه هارا تشدید کنند:مانند حرکت ناگهانی،نور شدید،تماشای تلوزیون یا مطالعه خودداری شود.
- سعی کنید روی جسمی که حرکت نمی کند تمرکز کنیدو
- در هنگام بروز حملات سرگیجه و پس از آن استراحت کنید
- برای بازگشت به فعالیت عادی خود عجله نکنید
- در صورت داشتن مشکلات نعادل مزمن ،انجام تمرینات توانبخشی تعادل می تواند کمک کننده باشد.
درمان
شامل درمان علامتی و رفع علت می باشد.
دارو درمانی:
دیمن هیدرینات،سیناریزین،پرومتازین،متوکلوپرامید(ضد تهوع و استفراغ)و داروهای آرامبخش(در درمان علائم حاد سرگیجه و کاهش اضطراب تجویز می شود.)
رفرنس:پرستاری داخلی-جراحی برونر سودراث2018