مولتیپل میلوما(MM) یک نوع سرطان است که بر روی سلول‌های پلاسما تأثیر می‌گذارد. این سلول‌ها نوعی از گلبول‌های سفید هستند که در مغز استخوان تولید می‌شوند و وظیفه آن‌ها مبارزه با عفونت‌ها در بدن است.

مولتیپل میلوماچیست؟

مولتیپل میلوما به حالتی اطلاق می‌شود که در آن مغز استخوان سلول‌های پلاسما را بیش از حد تولید می‌کند و در عوض تولید گلبول‌های سفید و قرمز طبیعی کاهش می‌یابد. این وضعیت می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند:

• مشکلات استخوانی
• افزایش سطح کلسیم در خون
• کم‌خونی (کاهش تعداد گلبول‌های قرمز)
• آسیب به کلیه
• عفونت‌ها شود.

علائم مولتیپل میلوما چیست؟

مولتیپل میلومامی‌تواند علائم مختلفی ایجاد کند که بسیاری از آن‌ها به مشکلات ناشی از تولید بیش از حد سلول‌های پلاسما مربوط می‌شود. این علائم شامل:

• درد استخوان یا شکستگی‌های آسان
• حالت تهوع، استفراغ، گیجی یا تشنگی بیشتر از حد معمول
• ضعف، خستگی یا تنگی نفس بیشتر از حد معمول
• تاری دید
• بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا ضعف در قفسه سینه، کمر یا پاها
• بیماری و عفونت مکرر
• کاهش وزن بدون تلاش

آیا تستی برای مولتیپل میلوما وجود دارد؟

بله، پزشک شما یک معاینه و آزمایشات مختلفی انجام می‌دهد که می‌تواند شامل:

• آزمایش خون یا ادرار
• بیوپسی مغز استخوان
• آزمایش‌های تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن، پت‌اسکن و ام‌آرآی باشد.

مولتیپل میلوما چگونه درمان می‌شود؟

درمان‌های مختلفی برای مولتیپل میلوما وجود دارد که شامل:

• داروها: انواع مختلفی از داروها برای کشتن سلول‌های سرطانی و کاهش رشد آن‌ها استفاده می‌شود.
• پیوند مغز استخوان: در این روش، مقداری از مغز استخوان بیمار برداشته می‌شود و پس از شیمی‌درمانی، دوباره به بدن او برگردانده می‌شود.
• درمان CAR-T: این درمان از سلول‌های ایمنی خود بیمار برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند.

نکات مهم

• درباره هر درمانی که به شما پیشنهاد می‌شود، سوالاتی بپرسید، مانند:

  • مزایای این درمان چیست؟
  • معایب این درمان چیست؟
  • آیا گزینه‌های دیگری وجود دارد؟
  • اگر این درمان را انجام ندهم چه اتفاقی می‌افتد؟

بعد از درمان چه اتفاقی می‌افتد؟

پس از درمان، بیمار به‌طور منظم بررسی می‌شود تا ببیند آیا سرطان بازگشته است یا خیر. درمان معمولاً بیماری را درمان نمی‌کند، اما می‌تواند علائم را کاهش دهد و به زندگی طولانی‌تر کمک کند.

اگر مولتیپل میلوما دوباره برگردد چه می‌شود؟

اگر مولتیپل میلوما دوباره برگردد، پزشک ممکن است درمان متفاوتی را توصیه کند.

چه کارهای برای مبتلا نشدن به عفونت باید انجام دهم؟

افراد مبتلا به مولتیپل میلوما به‌راحتی از عفونت‌ها بیمار می‌شوند. بنابراین، شستن مکرر دست‌ها و دوری از افراد بیمار بسیار مهم است. همچنین، پیروی از دستورات پزشک درباره ویزیت‌ها و آزمایش‌ها اهمیت دارد.

• دست‌های خود را به‌طور مکرر با صابون و آب بشویید. همچنین می‌توانید از ضدعفونی‌کننده‌های الکلی استفاده کنید.
• از مکان‌های شلوغ و افرادی که بیمار هستند (به‌ویژه کودکان) دوری کنید.
• از اشتراک‌گذاری غذا، لیوان، ظروف یا سایر وسایل شخصی، مانند مسواک، خودداری کنید.
• هر روز دوش بگیرید یا حمام کنید و از لوسیون برای جلوگیری از خشکی و ترک خوردن پوست استفاده کنید.
• گوشت، تخم‌مرغ و ماهی را به‌طور کامل بپزید تا میکروب‌ها کشته شوند.
• میوه‌ها و سبزیجات خام را قبل از خوردن به‌خوبی بشویید.
• هنگام برخورد با زباله‌های حیوانات خانگی از دستکش استفاده کنید و بلافاصله دست‌های خود را بشویید.
• هنگام باغبانی از دستکش استفاده کنید یا از باغبانی خودداری کنید.
• هر روز دندان‌ها و لثه‌های خود را با یک مسواک نرم مسواک بزنید. اگر پزشک یا پرستار شما توصیه کرد، از دهان‌شویه برای جلوگیری از زخم‌های دهانی استفاده کنید.
• از خوردن غذاهای ترد، سخت، شور یا اسیدی در صورت وجود زخم‌های دهانی که باعث درد می‌شوند، خودداری کنید.
• سطوح (مانند کانترهای آشپزخانه) در خانه را تمیز نگه دارید.
• هر سال واکسن آنفولانزا بزنید.
• از رفتن به بیرون بدون کفش خودداری کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

اگر در ۶ هفته گذشته شیمی‌درمانی دریافت کرده‌اید یا به شما گفته شده که نوتروپنی دارید، بسیار مهم است که به هر علامتی از عفونت توجه کنید. به‌سرعت به بخش اورژانس مراجعه کنید اگر:

• تب ۳۸.۳ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر دارید.
• تب 38درجه سانتی‌گراد یا بالاتر دارید و این تب به مدت ۱ ساعت یا بیشتر ادامه دارد.

به پزشک یا پرستار خود بگویید اگر هر یک از علائم زیر را دارید:

• لرز یا عرق کردن
• گلو درد، زخم در دهان یا دندان درد
• درد شکم
• درد در ناحیه مقعد
• درد یا سوزش هنگام ادرار کردن، یا ادرار مکرر
• اسهال یا زخم در اطراف مقعد
• سرفه یا تنگی نفس
• قرمزی، ورم یا درد در پوست، به‌ویژه در اطراف زخم یا جایی که آنژیوکت قرار داشته است.
• ترشح غیرعادی واژن یا خارش

درمان عوارض میلوما چندگانه

میلوما چندگانه می‌تواند عوارض متنوعی ایجاد کند که برخی از آن‌ها تهدیدکننده زندگی هستند. این عوارض ممکن است در زمان تشخیص میلوما چندگانه وجود داشته باشند و یا در زمان عود بیماری بروز کنند.

1. سطوح بالای کلسیم خون

سطوح بالای کلسیم خون در افراد مبتلا به میلوما چندگانه به دلیل از بین رفتن استخوان به‌وجود می‌آید. درمان سطوح بالای کلسیم معمولاً شامل استفاده از مایعات وریدی (IV) و داروهایی است که به مقابله با از بین رفتن استخوان کمک می‌کنند، مانند:

• زولدرونیک اسید (نام تجاری: Zometa)
• پامیدرونات (نام تجاری: Aredia)
• دنوزوماب (نام تجاری: Xgeva)

علاوه بر این، کنترل سریع سرطان از طریق شروع یا تنظیم درمان میلوما نیز ضروری است.

2. اختلال عملکرد کلیه

حدود نیمی از افراد مبتلا به میلوما چندگانه دچار اختلال عملکرد کلیه هستند. درمان این اختلال به علت خاص آن بستگی دارد و شامل موارد زیر است:

• شیمی‌درمانی: برای کنترل بیماری و جلوگیری از آسیب به کلیه.
• مایعات: نوشیدن مایعات کافی برای جلوگیری از کم‌آبی و آسیب به کلیه مهم است. در برخی موارد، مایعات وریدی نیز لازم است.
• درمان‌های کاهش‌دهنده سطح کلسیم: درمان‌هایی مانند زولدرونیک اسید یا دنوزوماب برای کاهش سطح کلسیم و درمان‌هایی مانند آلوپورینول یا راسبوریکاز برای کاهش سطح اسید اوریک.

افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه باید از استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن خودداری کنند. اگر اختلال عملکرد کلیه به نارسایی کلیه پیشرفت کند، گزینه‌های درمان شامل همودیالیز یا دیالیز صفاقی است.

3. عفونت

عفونت‌های باکتریایی، که معمولاً با تب همراه هستند، نیاز به درمان فوری با آنتی‌بیوتیک دارند. افراد مبتلا به میلوما چندگانه معمولاً داروهایی برای پیشگیری از عفونت‌ها مصرف می‌کنند، مانند:

• تری متوپریم-سولفامتوکسازول (نام تجاری: Bactrim، Septra)
• داروهای ضد ویروسی

همه افراد مبتلا به میلوما چندگانه باید واکسن‌های پنوموکوکی (برای پیشگیری از ذات الریه)، آنفولانزا و COVID-19 را دریافت کنند.

4. درد استخوان و شکستگی‌ها

فعالیت بدنی، در حالی که احتیاط شود تا از آسیب جلوگیری شود، می‌تواند به تقویت استخوان‌ها کمک کند. درد استخوان مرتبط با مولتیپل میلوما می‌تواند با شیمی‌درمانی، داروهای مسکن، پرتودرمانی و داروهای تقویت‌کننده استخوان مانند زولدرونیک اسید، پامیدرونات یا دنوزوماب کنترل شود.

این داروها به کاهش درد استخوان و کاهش خطر شکستگی‌ها کمک می‌کنند و برای همه افراد مبتلا به میلوما توصیه می‌شوند. این درمان‌ها معمولاً به‌صورت وریدی هر یک تا سه ماه یا به‌صورت زیرپوستی برای دنوزوماب تجویز می‌شوند.

5. فشردگی نخاع

در برخی بیماران، سلول‌های تومور میلوما از مغز استخوان و ساختارهای استخوانی به داخل کانال نخاعی گسترش می‌یابند که می‌تواند منجر به فشردگی نخاع شود. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و نیاز به درمان فوری دارد. درمان اولیه ممکن است شامل پرتودرمانی و دگزامتازون باشد. اگر این اقدامات مؤثر نباشند، ممکن است نیاز به جراحی برای کاهش فشار بر روی نخاع باشد.

6. کم‌خونی

کم‌خونی به کاهش تعداد گلبول‌های قرمز خون اشاره دارد. اگر کم‌خونی باعث بروز علائم شود، ممکن است نیاز به تزریق خون یا درمان با داروهایی که تولید گلبول‌های قرمز را تحریک می‌کنند، مانند اریتروپویتین و داربپوئیتین باشد.

7. غلیظ شدن خون

غلیظ شدن خون (سندرم هایپر ویسکوزیتی) به‌ندرت در افراد مبتلا به میلوما چندگانه رخ می‌دهد. این عارضه معمولاً با پلاسمافرز درمان می‌شود، که نوعی تصفیه خون است که پروتئین‌های مونوکلونال اضافی را که باعث غلیظ شدن خون می‌شوند، حذف می‌کند.