آموزش به بیمار سنگ شکن درون اندامی TUL
سنگ شکن درون اندامی یا TULچیست؟
درد شدید پهلو به دلیل وجود سنگ در کلیه و حالب ایجاد میشود و میتواند منجر به تورم کلیه گردد. در بسیاری از موارد، سنگهای کوچک ممکن است به راحتی دفع شوند، اما در مواردی که سنگها بزرگتر باشند، میتوانند باعث انسداد حالب شوند و عوارض جدیتری ایجاد کنند. در صورت عدم درمان و ادامه انسداد، ممکن است تب و عفونت شدید کلیه به وجود آید و در نهایت منجر به نارسایی کلیه شود. در این موارد، سنگها با استفاده از روش TUL (Transurethral Ureterolithotripsy) درمان میشوند، بدون اینکه نیاز به برش بزرگ باشد و با کمترین درد، سنگها خارج میشوند.
مراقبت های قبل از عمل چیست؟
- درباره مصرف داروهای مربوط به بیماریهای قلبی، فشار خون، آسم و غیره را حتماً با پزشک خود صحبت کنید وبه پرستار خود اطلاع دهید، زیرا ممکن است نیاز باشد داروهای شما قطع و داروهای جدید جایگزین شود یا لازم باشد حتما آن ها را مصرف کنید. در صورت داشتن سابقه بیماری یا حساسیت (دارویی یا غذایی)، حتماً پرستار، پزشک معالج و متخصص بیهوشی را در جریان قرار دهید.
- روز قبل از مراجعه برای سنگ شکنی، موهای نواحی مورد نظر را پاک کنید.
- شب قبل از عمل، شام سبک مانند سوپ یا سالاد مصرف کنید. بعد از نیمه شب و صبح روز عمل، از خوردن و آشامیدن اجتناب کنید. حتی چای، قهوه و آب نیز نباید مصرف شود. از روز قبل از سنگ شکنی، مصرف شیر، حبوبات، سبزیجات و غذاهای نفاخ ممنوع است.
- قبل از رفتن به اتاق عمل، زیورآلات، اجسام فلزی، گیره سر، دندان مصنوعی و غیره را از خود دور کنید. باید کلیه لباسهای خود (لباس زیر، جوراب و …) را درآورید و لباس مخصوص اتاق عمل بپوشید. قبل از رفتن به اتاق عمل، به شما سرم وصل شده و برای پیشگیری از عفونت طبق دستور پزشک، آنتیبیوتیک تزریق میشود. عمل شما تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود. از مصرف سیگار و دخانیات قبل و بعد از عمل جراحی اجتناب کنید. قبل از انتقال به اتاق عمل، حتماً مثانه (ادرار) را تخلیه نمایید.
مراقبت های بعد از عمل چیست؟
- اگر منع مصرف مایعات ندارید؛ چنانچه برای سنگ شکنی از بی حسی نخاعی استفاده شده باشد 2 ساعت بعد از خروج از اتاق عمل و اگر از بیهوشی عمومی استفاده شده باشد ،پس از هوشیاری کامل میتوان مصرف مایعات را شروع کرد . میزان آب دریافتی باید در حدی باشد که رنگ ادرارکمرنگ شود . ساده ترین راه پیشگیری عفونت های ادراری مصرف مایعات است لذا روزانه 8 لیوان آب مصرف کنید. چنانچه مایعات را تحمل کرده و تهوع و استفراغ نداشته، میتوان غذاهای معمولی را شروع کرد .
- در بستر پاها را حرکت دهید، تا از لخته شدن خون در پاها پیشگیری شود. بهتر است هر چه زودتر از بستر خارج شده و راه بروید .
- پس از هوشیار شدن کامل و اجازه از پزشک ابتدا بنشینید، سپس پاهای خود را از لبه تخت آویزان کنید. در صورت نداشتن سرگیجه و تاری دید و ... از تخت خارج شوید. به دلیل خطر سقوط حتما پرستار بخش را در زمان خارج شدن از تخت مطلع کنید تا در کنار شما باشد .
- شب اول بعد از عمل را استراحت نمایید از روز بعد شروع به ورزش و تحرك نمایید .
- در صورت داشتن درد، به پرستار اطلاع دهید تا طبق تجویز پزشک اقدامات لازم جهت تسکین درد شما را انجام گیرد .در صورتیکه درد مقاوم باشد و با مسکن تسکین پیدا نکرد به پزشک خود اطلاع دهید .
- از دستکاری سرمها و رابط های متصل به خود خودداری کنید .در اغلب موارد سنگ حالب بیمار بطور کامل خارج شده و بیمار بعد از رفع بی حسی میتواند در همان روز مرخص شود. در مواردی که نیاز به گذاشتن لوله حالب وجود دارد حتماً تا بعد از چهار هفته برای خارج کردن آن به پزشک مراجعه شود .
- داروها طبق تجویز پزشک و در فواصل مشخص توسط پرستار برای شما مورد استفاده قرار خواهد گرفت .
- پس از سنگ شکن و یا درحین اینکه منتظر دفع سنگ هستید ادرار خود را از صافی عبوردهید تا سنگ دفع شده را جهت مشخص شدن نوع آن به پزشک نشان دهید و یا به آزمایشگاه ارسال نمایید . در صورت کاهش میزان ادرار پرستار را مطلع کنید .
- انتظار خون در ادرار را داشته باشید این مسئله در مورد تمام بیماران مورد انتظار است، اما این عارضه نباید بیش از 4 تا 5 روز به طول انجامد .
- وجود خون در ادرار، تهوع واستفراغ را گزارش کنید. در صورت سوزش، تکرر و تأخیر ادراری اطلاع دهید .
- ممکن است در محل درمان که درناحیه پشت میباشد، دچار کبودی شوید .
چگونه در خانه از خود مراقبت کنم؟
- مصرف وعدههای غذایی کوچک و مایعات پس از هوشیاری کامل و غذای معمولی از روز پس از عمل بلامانع است. در صورت عدم ممنوعیت مصرف مایعات، مهم است مایعات زیاد بنوشید. از نوشیدنی های مناسب(آب،چای کمرنگ تازه دم)، لیموترش، لیموشیرین، پرتقال وسایر مرکبات به غیر از گریپ فروت استفاده کنید . نوشابه های کافئین دار ، چای پررنگ ونوشابه های گازدار را محدود کنید . مصرف انواع میوه و سبزی را در رژیم غذایی خود افزایش دهید .
- مصرف مواد قندی و شیرین را کاهش دهید و از نوشیدن نوشابه های گاز دار و غذاهای حاوی نمک زیاد خودداری کنید.نیاز به محدود کردن رژیم غذایی نیست و از زیاده روی در مصرف پروتئین های حیوانی خودداری شودو به جای آن از پروتئین های گیاهی استفاده کنید .
- در صورتیکه سنگ از نوع کلسیم باشد: خوردن گوشت را به 1-*2 بار در هفته محدود کنید. مصرف نمک، پنیر، گردوخشک، فندق خشک، شکلات ،کشمش، زیتون و تخم مرغ را محدود کنید .
- در صورتیکه سنگ از نوع اگزالات باشد: خوردن نوشابه های گازدار، شکلات وبادام زمینی را محدودکنید .
- در صورتیکه سنگ از نوع اوریک اسید باشد:خوردن گوشتهای حیوانی، حبوبات و نمک را محدود کنیدو در مصرف مواد ی مانند محصولات کنسروی،سوسیس کالباس،گوشت سرخ مغز و زبان گوسفند، موز، گلابی، سیب ، انگور، کاکائو، چای وقهوه احتیاط کنید .
- ورزش های سبک در فضای باز مثل قدم زدن، دوچرخه سواری، طناب زدن برای شما مفید است . از فعالیت های فیزیکی سنگین که موجب تغییرات درجه حرارت زیاد بدن می گردد، خودداری کنید . از عرق کردن زیاد که باعث کاهش ادرار وافزایش غلظت آن میشود اجتناب کنید .
- از روز بعد عمل می توانید استحمام کنید . فعالیت عادی خود را از سر بگیرید . از روز بعد عمل، پیاده روی و ورزش سبک یک تا دو روز پس از عمل به دفع خرده سنگها کمک میکند. دویدن بیش از حد، بالا و پایین پریدن و طناب زدن و فعالیت ورزشی شدید کمکی به دفع بیشتر سنگ ها نمی کند . فعالیت جنسی از روز بعد از عمل بلامانع است .
- در صورتی که قطعات درشت سنگ را در ادرار مشاهده کردید و توانستید آن ها را جمع آوری کنید می توان با آزمایش آن ها جنس سنگ را
- مشخص کرده و رژیم غذایی دقیق تری برای شما تعیین کرد .
- در صورتی که استنت دبل جی در حالب شما گذاشته شده است، تا زمانی که استنت وجود دارد سوزش ادرار، درد گاه به گاه پهلو ،تکرر ادرار
- و خونی شدن ادرار وجود خواهد داشت و نباید شما را نگران کند . حتما بعد از یک ماه جهت خروج آن به پزشک خود مراجعه نمایید .
- پس از سنگ شکن، ادرار خود را از صافی عبوردهید تا سنگ دفع شده جهت مشخص شدن نوع آن به آزمایشگاه ارسال شود .به مدت یک تا دوهفته بعد از سنگ شکنی، خون در ادرار دیده میشود، نگران نباشید و کافی است مایعات بیشتر مصرف کنید. زیرا ممکن است دفع سنگ برای 6 هفته تا چند ماه پس از درمان ادامه یابد . در صورت خونریزی زیاد و وجود خون غلیظ در ادرار به پزشک خود مراجعه نمایید.
- از پزشکتان بخواهید که لیستی از داروهایی که نباید در این دوران مصرف کنید، را به شما بدهد .
- داروهای تجویز شده را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید . در صورت لزوم و تجویز پزشک از داروهای تجویزی برای کاهش تشکیل سنگ استفاده نمایید . وجود درد مختصر پهلو و سوزش ادرار خفیف و خونی بودن ادرار پس از عمل طبیعی است ولی اگر درد شدید بود میتوانید از مسکن های خوراکی استفاده نماییددرباره آن با پزشکتان مشورت نمائید. داروی آنتی بیوتیک را که برای جلوگیری از عفونت تجویز می شود تا پایان استفاده کنید .
- زمان مراجعه بعدي را از پزشک بپرسید.گاهی یک هفته پس از سنگ شکن جهت بررسی و مشخص شدن نتیجه کار باید به پزشک مراجعه کرد. در مواردی که نیاز به گذاشتن لوله حالب وجود دارد حتماً بعد از چهار هفته برای خارج کردن آن به پزشک مراجعه نمایید.
- وجود خونریزی خفیف در ادرار، سوزش ادرار و تکرر ادرار پس از عمل طبیعی است.
کی با پزشک یا اورژانس تماس بگیرم؟
- در صورت بروز درد شدید، احتباس ادراری(عدم دفع ادرار و تخلیه مثانه)، خونریزی شدید ادراری، تب، تهوع و استفراغ به پزشک خود یا اورژانس مراجعه کنید.
واحد ارتقاء سلامت مرکز آموزشی پژوهشی درمانی ۲۲ بهمن نیشابور